< Anasayfa
 
  Sporcular
   
 

Dünyada ve Türkiye'deki spor tarihine baktığımızda atletizm, futbol, basketbol gibi çeşitli spor dallarında ün kazanmış pek çok Afrika kökenli sporcuyla karşılaşırız. Spor alanında olup bitenler ulusal ya da uluslararası toplumsal, siyasi, kültürel ve ekonomik ilişkilerden ya da rekabet alanlarından bağımsız düşünülemez. Sporun penceresinden de geçmiş ya da bugün, bir anlamda, görünür olanlar ile olmayanların ya da iktidar olanlar ile olmayanların mücadelesinin bir tezahürü olarak okunabilir. 1936 Berlin Olimpiyatları buna iyi bir örnektir.
Kıta Avrupa'sında kitleselleşen faşist siyasal iktidarlar, dünya ölçeğinde etkisini gösteren ekonomik buhranlar, toplumsal ve bireysel sıkışmalar ve o dönemki politikaların estetize edilmesine yönelik bütün çabalar, tek bir noktada doruğa varmıştı ve bu nokta "savaş"tı (Benjamin, 1993). Bu savaşın hemen öncesinde uluslararası toplumsal, ırksal, kültürel farklılıklar belki de diğer dönemlerden daha fazla keskinleşmiş, ayrımcılık noktasına varmıştı. Öte yandan, 'karşı' kamplarda olmalarına karşılık, insanlıktan yana tavır koyanlar da vardı. Bu bakımdan, açılışını Adolf Hitler'in yaptığı 1936 Berlin Olimpiyatları büyük önem taşır. Örneğin, siyah atlet James Cleveland "Jesse" Owens 1936 Berlin Olimpiyatları'nda dört altın madalya kazanmış, uzun atlamada kırdığı dünya rekoru 25 yıl boyunca geçilememiştir. Jesse Owens ile Alman atlet Lutz Long'un arkadaşlıkları bu olimpiyatlarda pekişmiştir: Long, uzun atlamada iki kez çizgiyi geçerek, yarışa kötü başlayan Owens'ı, adımını biraz geriden atması    konusunda uyarır. Lutz'u dinleyen Owens üçüncü hakkında başarılı olarak altın madalyayı kazanır. Amerika'dan Berlin'e transatlantikle gelen beyaz ve siyah atletlerin geminin ayrı yerlerinde seyahat etmişlerdir. Ama, Hitler'in "üstün ırk" tahayyülü, altın madalyaları peş peşe kazanan Owens ve diğer siyah Amerikalı atletler tarafından yerle bir edilir. Owens ile Long, öfkesinden tribünü terk eden Hitler'e tarihi yanıtı, birbirlerine sarılıp yere boylu boyunca uzanarak çektirdikleri fotoğrafla verirler.

1920'li yılların siyahi atleti Ömer Besim Koşalay ise 1936 Berlin Olimpiyatları'nı Cumhuriyet gazetesi spor muhabiri olarak izliyordu. 1889'da İstanbul'da doğan Koşalay, spora genç yaşta güreşle başlamış, ardından bir süre Vefa ve Galatasaray kulüplerinde futbol oynamıştır. 1918'den 1934 yılına kadar 17 yıl süren atletizm yaşamında Türkiye'nin en başarılı atletleri arasında yer almış ve 6 farklı mesafede 29 Türkiye rekoru kırmıştır. Paris (1924) ve Amsterdam (1928) Olimpiyatları'na katılan Koşalay, Balkan Oyunları'nda da Türk Milli Takımı'nın kaptanlığını üstlenmiştir. Atletizmi bıraktıktan sonra Galatasaray Kulübü yönetiminde görev almış, çeşitli dergi ve gazetelerde spor yazarı olarak çalışmıştır. 1933 yılında ölen Koşalay adına her yıl "Ömer Besim Kır Koşusu" düzenlenmektedir.    

Afrika kökenli Türklerin futbol alanındaki varlıkları da benzer bir geçmişe sahiptir. 1927 yılında, Taksim Stadyumu'nda oynanan Bulgaristan -Türkiye maçında 'Arap' lakaplı, kara tenli, İzmirli oyuncu Vahap Özaltay milli takım formasını giymiştir. 1908 doğumlu olan Özaltay'ın kardeşi Saim Özaltay'da Altay Spor'da ağabeyiyle birlikte oynamıştır. 1933'te Fransa'nın Racing takımına transfer olan Vahap Özaltay beş yıl süreyle bu takımda forma giymiş, bunun için de Türkiye'deki ilk "profesyonel futbolcu" olarak tarihe geçmiştir. Antrenör olarak "WM" ve "Sürgü" adı verilen futbol oyun sistemlerini Türkiye'de ilk kez uyguladığı için de önem taşır. Milli formayı sadece bir kez giyen Özaltay, 1954'te Ordu Milli Takımı'nı Dünya şampiyonluğuna taşımıştır.                         
Özaltay'ın yanı sıra Fercani Bey ya da Sadri Usuoğlu ("Arap Sadri") gibi kara tenli futbol oyuncuları, Mehmed Güçlü ve Mustafa Yıldız gibi güreşçiler de Türkiye spor tarihinde öne çıkan isimler arasındadır.       

Yararlanılan Kaynaklar  


Kitaplar ve Makaleler

Benjamin, W. ( 1993), Pasajlar, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Yalçın, S. (2004), Efendi, İstanbul: Doğan Kitapçılık A.Ş.   

Ansiklopedi Maddeleri

"Koşalay, Ömer Besim" AnaBritannica Genel Kültür Ansiklopedisi, İstanbul: Ana Yayıncılık, 1986, c. 13, s. 568.   

Web siteleri

Tüm Gazeteler: http://www.tumgazeteler.com/
Hürriyet Gazetesi: http://www.hurriyet.com.tr/
Referans Gazetesi: http://www.referansgazetesi.com.tr/
Özgür Ansiklopedi: http://www.wikipedia.org/  

Diğer

Sessiz Bir Geçmişten Sesler Projesi Sözlü Tarih Görüşmeleri
Cem Atabeyoğlu ile söyleşi


Bu bölümle ilgili görsel ve yazınsal malzemeye ulaşmak için tıklayınız.

Proje HakkındaOsmanlı'da KölelikMüzik, Edebiyat, Radyo ve Sinemada KarakterlerSporcular
BibliyografyaGaleri  Arama  Duyuru ve Haberler
Türkçe | İngilizce | Site Haritası | Arama | İletişim