< Anasayfa
 
  Yerleşim Yerleri ve Göç
   
İzmir
Balıkesir / Ayvalık
Aydın
Muğla
Muğla
 

Coğrafi bakımdan kuzeyde Aydın, kuzeydoğuda Denizli ve Burdur, doğuda Antalya'yla komşu olan Muğla, güneyde Akdeniz ve batıda Ege Denizi'yle çevrilidir. Yüzölçümü 13.338 km2 olan il, 1.100 km'yi aşan sahil şeridi uzunluğuyla Türkiye'nin en uzun deniz kıyısına sahiptir. Bugün 11 ilçe ve 420 köyde toplam nüfusu 766.000 olan Muğla, Osmanlı döneminde 19. yüzyıl başında yönetsel bakımdan Aydın Eyaleti'ne bağlı Menteşe Sancağı olarak adlandırılmaktaydı. Yalnızca erkeklerin sayıldığı 1831 nüfus sayımına göre Menteşe Sancağı'nın nüfusu 52.000 dolaylarındaydı. Bunun 50.000'e yakının Müslüman, 2.400 kadarının gayrimüslim (Rum, Ermeni, Yahudi) olduğu belirtilmektedir. Müslüman tebaanın dikkate değer bir bölümünün Yörük (Türkmen) olduğu belirtilmekle birlikte, Rumeli'den, Kafkaslardan, Girit'ten, Kuzey Afrika'dan (Cezayir, Tunus, Mısır) bu yöreye çeşitli savaşlar nedeniyle göç hareketlerinin yaşandığı bilinmektedir.

18. yüzyılda Osmanlının verimli tarım arazilerini barındıran Menteşe Sancağı'ndaki topraklar "mütesellim" denilen yörenin nüfuzlu ailelerine kiraya verilirdi. 19. yüzyılda yönetsel yapıda gerçekleştirilen değişikliklere kadar Köyceğizli Hasan Çavuşoğulları, Milaslı Abdülaziz Ağaoğulları, Kaleli Tavaslıoğulları Menteşe Sancağı'nın belli başlı mütesellim ailelerindendi.

Bugün Muğla'nın Bafa, Milas, Köyceğiz yörelerinde yaşayan, anne tarafından Yörük, baba tarafından Afrika kökenli ya da tam tersi olan 70 yaş üstündeki yaşlılar,  kendi anne babaları ya da dedeleri, nineleri gibi bir hayat yaşadıklarını,  kendi deyimleriyle önce ağaların, sonra da beylerin tütün tarlalarında karın tokluğuna çalışarak geçen zorlu yaşam süreçlerini aktarmaktadır.

18.yüzyılda Osmanlı sarayının ve ordunun iaşesini sağlamak ve at yetiştirmek üzere kurulan haralar ve çiftlikler bulunmaktaydı. Bunlardan biri de Dalaman'da III. Selim döneminde kurularak annesi Mihrişah Sultan'a hediye edilmiş, 1820 yılında Vakıflar İdaresi'ne devredilmiş ve 1836'da Muğla Derebeyi Hacı Ali vereseleri tarafından alınmıştır. 1905 öncesinde devlete ait araziler yörede yaşayan ağalar tarafından işleniyordu. Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mısır Valiliği sırasında oğlunun Suriye Valiliği'ne getirilmemesi üzerine Osmanlı yönetimine karşı ayaklandı ve Osmanlı yönetimiyle anlaşma imzalayarak çiftliğe sahip oldu. Çiftlik, Paşa ve eşinin vasiyeti üzerine torunları Abbas Hilmi Paşa'ya verildi. 1905 yılında Hıdiv Abbas Hilmi Paşa, çiftliğinde çalıştırmak üzere Mısırlı ve Sudanlı siyah aileler getirdi. 1928 yılına kadar Hıdiv Abbas Hilmi Paşa tarafından işletilen çiftlik, paşanın bankalara olan kredi borçlarını ödeyememesi üzerine, Ziraat ve İş bankaları tarafından satışa çıkarıldı. Atatürk'ün başkanlığında toplanan İcra Vekilleri Heyeti'nin olumlu karar alması üzerine 30 Ocak 1935 tarihinde bankalardan, 7 senede ödenmek üzere 3 milyon liraya satın alındı. 1938'de de Devlet Ziraî İşletmeleri Kurumu'na devredildi. Paşa çiftliğini kaybedince Mısır'dan getirttiği Sudanlı ailelerin bazıları geri dönmüş, bazıları da Dalaman'da kalmıştır. Çiftliğin satışı sırasında Dalaman'da kalan Afrika kökenli ailelere devlet tarafından Ortaca çevresinde bedelsiz toprak verilmiştir. O dönem Türkçe konuşamayan ailelerin çocuklarından bazıları Dalaman'da anne babalarının çalıştığı, bugün Dalaman Tarım İşletmeleri adıyla anılan çiftlikte ücretli olarak çalışmakta, bazıları da Ortaca'da, küçük de olsa kendi tarım arazisini işlemektedir.

Yararlanılan kaynaklar

Ansiklopedi Maddeleri
"Muğla", AnaBritannica Ansiklopedisi, Ana Yayıncılık, 2002, c. 16, s. 284-286.

Web Siteleri
Muğla Belediyesi:www.mugla-bld.gov.tr
Muğla Valiliği: www.mugla.gov.tr
Özgür Ansiklopedi: http://tr.wikipedia.org
TİGEM: www.tigem.gov.tr

Diğer
Sessiz Bir Geçmişten Sesler projesi sözlü tarih görüşmeleri

Bu başlık altında ARAMA yapmak için tıklayınız.

Proje HakkındaOsmanlı'da KölelikMüzik, Edebiyat, Radyo ve Sinemada KarakterlerSporcular
BibliyografyaGaleri  Arama  Duyuru ve Haberler
Türkçe | İngilizce | Site Haritası | Arama | İletişim