< Anasayfa
 
  Yerleşim Yerleri ve Göç
   
İzmir
Balıkesir / Ayvalık
Aydın
Muğla
İzmir
 

Coğrafi bakımdan İzmir, Anadolu yarımadasının batısında, Ege kıyılarının tam ortasında yer alır. Kuzeyden Balıkesir, doğudan Manisa ve güneyden Aydın illeriyle çevrilidir. Kuzeyden güneye uzunluğu yaklaşık 200 km, batıdan doğuya genişliği 180 km olan ilin yüzölçümü 12.012 km2'dir. Bugün yönetsel bakımdan 28 ilçe ve 595 köyden oluşan İzmir, Osmanlı klasik döneminde yönetim bakımından Anadolu Beylerbeyliği'ne bağlıydı. 1811'de yapılan yönetsel düzenlemede, Anadolu Beylerbeyliği eyaletlere ayrılmış ve İzmir, Aydın Eyaleti'ne bağlanmıştır. İzmir, 1826'da Yeniçerilik sisteminin kaldırılmasının ardından yapılan yeni yönetsel bölümlemede merkezi Aydın'da olan Aydın Eyaleti'ne bağlı kaldı. 1841'de Aydın Eyaleti'nin merkezi Aydın'dan İzmir'e taşındı, ama üç yıl sonra merkez yeniden Aydın'a alındı. 1846'da Aydın Eyaleti'nin merkezi bir kez daha İzmir'e taşındı. 1867'deki düzenlemeyle, merkezi İzmir olan Aydın Vilayeti, İzmir Merkez Sancağı, Aydın Sancağı ve Menteşe (Muğla) Sancağı'ndan oluşan bir yönetsel yapıya kavuşturuldu. O dönem için İzmir Sancağı'nın Kuşadası, Çeşme,Tire, Ödemiş, Urla, Foçateyn ve Menemen olmak üzere 7 kazası vardı. 1903 yılına gelindiğinde ise İzmir Sancağı'nın kaza sayısı (Nif/Kemalpaşa, Kuşadası, Çeşme, Tire, Ödemiş, Urla, Focateyn, Bayındır, Bergama, Menemen, Seferihisar ve Karaburun olmak üzere) 12'ye ulaşmıştı. Bu yapılanma günümüzde de bazı değişikliklerle (Kuşadası Aydın'a bağlanmıştır) sürmektedir.

2007 nüfus sayımı verilerine göre nüfusu 3.739.353 olan İzmir, geçmişte kültürel, dini ve etnik bakımdan kozmopolit bir nüfus yapısına sahipti. Osmanlının son döneminde Levantenlerin etkin olduğu önemli bir ticaret, tarımsal sanayi ve kültür/sanat kenti olan İzmir, Balkan Savaşı ile başlayıp 1922 yılında İzmir'in kurtarılışı ile sonlanan, neredeyse kesintisiz on yıllık bir savaş sürecinde toplumsal-etnik-dini, hatta ekonomik yapılanışında büyük değişiklikler geçirdi.  Bu peş peşe savaşlar sırasında İzmir, kozmopolit bir imparatorluğun dünya ekonomisiyle ilişkili bir limanı olmaktan çıkıp, 1923 sonrasında yeni kurulmuş bir ulus-devletin etnik v e dini bakımdan daha türdeş bir kentine dönüştü.  1914-1922 döneminde kent Ermeni ve Rum cemaatlerini kaybederken, onların yerini Balkan ve Girit muhacirleri, Yunanistan mübadilleri ve Ege bölgesinden gelip kente yerleşenler aldı. 1930'lu yıllara gelindiğinde İzmir artık çokkültürlü nüfus dokusunu kaybetmiş, Müslüman nüfusun baskın olduğu ve az sayıda Levanten aile ile küçük bir Yahudi topluluğun kaldığı tek renkli bir görünüm almıştı.

19. yüzyıl sonunun İzmir yerel gazete haberlerinde, Sabırtaşı, Dolapkuyu, Tamaşalık, İkiçeşmelik ve Ballıkuyu adlı, yoksul "zenci" ailelerin çoğunlukta olduğu mahallerden söz edilmektedir. Söz konusu mahallerde bugün 1990'lı yıllarda Güneydoğu Anadolu'dan göç etmiş yoksul Kürt kökenli aileler yaşamaktadır. Bugün bu mahallelerde sadece birkaç Afrika kökenli yoksul aileyi bulabilirsiniz.
Geçmişte olduğu gibi, bugün de İzmir'in Torbalı ilçesinde, Naime, Hasköy, Yeniçiftlik, Şubaşı, Çırpı köy ve beldelerinde Afrika kökenli aileler yaşamaktadır.

Aydın'ın ya da İzmir'in köylerinden İzmir kent merkezine göç süreci Afrika kökenli yurttaşları da etkilemiş, çocuklarına daha iyi eğitim ya da yeni iş olanakları sağlamak isteyen ailelerin bir bölümü 70'li ve 80'li yıllarda İzmir'in Çimentepe, Eşrefpaşa, İkiçeşmelik, Yapıcıoğlu, Karabağlar, Hatay gibi semtlerine göç etmiştir. Bugün İzmir'in Balçova, Bornova, Hatay, Eşrefpaşa, Çimentepe, Karabağlar, Basmahane, Yapıcıoğlu, Yeşilyurt ve Yurtoğlu gibi semtlerinde baba ya da anne tarafından Afrika kökenli olan kişiler Anadolu'nun pek çok yöresinden göç etmiş ailelerle birlikte yaşamaktadır.

Yararlanılan kaynaklar

Kitap ve Makaleler
Böke, P. (2006), İzmir 1919-1922 Tanıklıklar, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. 
Erdem, H. (2004), Osmanlıda Köleliğin Sonu: 1800-1909, İstanbul: Kitap Yayınevi.
Güneş, G. (1999), "İzmir'de Zenciler ve Zenci Folkloru," Toplumsal Tarih, Şubat 1999.
Martal, A. (1996), "19. yy'da Kölelik ve Köle Ticareti," Tarih ve Toplum, Ocak 1996.
Toledano, E. (1994), Osmanlı Köle Ticareti, 1840-1890, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Ansiklopedi Maddeleri
"İzmir," Yurt Ansiklopedisi, İstanbul: Anadolu Yayıncılık, 1982-1983, c. 6, s. 4242-4464.

Web Siteleri
İzmir Valiliği: www.izmir.gov.tr
Özgür Ansiklopedi: http://tr.wikipedia.org

Diğer
Sessiz Bir Geçmişten Sesler projesi sözlü tarih görüşmeleri

Bu başlık altında ARAMA yapmak için tıklayınız.

Proje HakkındaOsmanlı'da KölelikMüzik, Edebiyat, Radyo ve Sinemada KarakterlerSporcular
BibliyografyaGaleri  Arama  Duyuru ve Haberler
Türkçe | İngilizce | Site Haritası | Arama | İletişim